Κατατακτήριες εξετάσεις 2026-27: Ο πλήρης οδηγός για δεύτερο πτυχίο

Έχεις ήδη πτυχίο και θέλεις να σπουδάσεις κάτι διαφορετικό, χωρίς να ξαναδώσεις Πανελλαδικές; Η λύση είναι οι κατατακτήριες εξετάσεις. Εξετάζεσαι σε 3 μαθήματα και, αν επιτύχεις, εισάγεσαι σε άλλο τμήμα, σε εξάμηνο έως και το 5ο (για τετραετή ή πενταετή προγράμματα σπουδών).

Σε αυτόν τον οδηγό συγκεντρώσαμε όλα όσα πρέπει να γνωρίζεις για τη διαδικασία, τις προθεσμίες και τις αλλαγές που ισχύουν από φέτος, βασισμένοι αποκλειστικά στο κείμενο του νόμου και στις επίσημες προκηρύξεις των πανεπιστημιακών τμημάτων.

Το νέο πλαίσιο με μια ματιά

Από το ακαδημαϊκό έτος 2026-27 τίθεται σε ισχύ η νέα Υπουργική Απόφαση ΥΑ 43083/Ζ1 (ΦΕΚ Β' 2040/08.04.2026). Όπως ορίζει ρητά το άρθρο 15, οι νέες διατάξεις εφαρμόζονται ήδη από τις κατατακτήριες εξετάσεις του 2026-2027.

Ποιοι έχουν δικαίωμα αίτησης

Σύμφωνα με το άρθρο 2 της Υπουργικής Απόφασης, δικαίωμα συμμετοχής έχουν:

• Πτυχιούχοι ΑΕΙ, Ανώτατων Εκκλησιαστικών Ακαδημιών, ΤΕΙ και ΑΣΠΑΙΤΕ.
• Πτυχιούχοι ιδρυμάτων του εξωτερικού, εφόσον το ίδρυμα είναι ενταγμένο στο Εθνικό Μητρώο Αναγνωρισμένων Ιδρυμάτων της Αλλοδαπής του ΔΟΑΤΑΠ (άρθρο 304 του ν. 4957/2022).
• Πτυχιούχοι παραρτημάτων – Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ).
• Κάτοχοι πτυχίων ανώτερων σχολών διετούς ή υπερδιετούς φοίτησης, αρμοδιότητας του Υπουργείου Παιδείας ή άλλων υπουργείων.
• Κάτοχοι πιστοποιητικού με τουλάχιστον 120 πιστωτικές μονάδες (ECTS) (άρθρο 76 παρ. 1 του ν. 4957/2022), κατόπιν έγκρισης από τη Συνέλευση του τμήματος υποδοχής.

Το πιστοποιητικό των 120 ECTS αφορά πρώην φοιτητές που διαγράφηκαν επειδή ξεπέρασαν το ανώτατο όριο φοίτησης. Όπως διευκρινίζει ο Οδηγός του Πολίτη, η συγκεκριμένη βεβαίωση δεν ισοδυναμεί με πτυχίο, ωστόσο δίνει το δικαίωμα συμμετοχής στις κατατακτήριες εξετάσεις, εφόσον ο υποψήφιος έχει συγκεντρώσει τουλάχιστον 120 ECTS και το τμήμα υποδοχής κάνει δεκτή τη συγκεκριμένη κατηγορία.

Σημαντικός περιορισμός: Αν έχεις διαγραφεί από κάποιο τμήμα λόγω υπέρβασης της ανώτατης διάρκειας φοίτησης, δεν επιτρέπεται να υποβάλεις αίτηση κατάταξης στο ίδιο τμήμα (άρθρο 4).

Πόσες θέσεις προσφέρονται

Ο αριθμός των διαθέσιμων θέσεων υπολογίζεται ως ποσοστό επί του ετήσιου αριθμού εισακτέων κάθε τμήματος (άρθρο 3):

• 15% ως γενικός κανόνας. Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου μπορεί να αυξήσει το ποσοστό έως το 20%, έπειτα από εισήγηση του τμήματος.
• 30% για τα τμήματα που εδρεύουν εκτός της Περιφέρειας Αττικής και της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης, καθώς και για τα τμήματα των Θεολογικών Σχολών.
• Ειδικό ποσοστό 3% αποκλειστικά για κατατάξεις πτυχιούχων Οδοντιατρικής σε τμήματα Ιατρικής και αντίστροφα.

Τυχόν κενές θέσεις μιας κατηγορίας δεν μεταφέρονται σε άλλη. Αξίζει να σημειωθεί ότι στις προκηρύξεις των τμημάτων δεν αναγράφεται πάντα ο ακριβής αριθμός των θέσεων. Για παράδειγμα, το τμήμα Πληροφορικής του ΟΠΑ αναφέρει στην ανακοίνωσή του μόνο το προβλεπόμενο ποσοστό (15%).

Πώς διεξάγεται η εξέταση και η βαθμολόγηση

Τα 3 εξεταζόμενα μαθήματα και η αντίστοιχη ύλη τους καθορίζονται με απόφαση της Συγκλήτου, ύστερα από πρόταση του τμήματος, και αναρτώνται στην επίσημη ιστοσελίδα του (άρθρο 4). Οι εξετάσεις είναι γραπτές, με θέματα ανάπτυξης.

Κάθε γραπτό βαθμολογείται από δύο βαθμολογητές στην κλίμακα 0-20, και ο τελικός βαθμός του μαθήματος προκύπτει από τον μέσο όρο των δύο βαθμών. Εάν η διαφορά μεταξύ των δύο βαθμολογητών είναι 6 μονάδες ή μεγαλύτερη, το γραπτό παραπέμπεται σε τρίτο (αναβαθμολογητή) (άρθρο 7).

Για να συμπεριληφθείς στον πίνακα επιτυχόντων, απαιτείται να συγκεντρώσεις τουλάχιστον 10 σε κάθε μάθημα χωριστά και τουλάχιστον 30 μονάδες στο σύνολο των τριών μαθημάτων. Εάν οι υποψήφιοι που πιάνουν τη βάση είναι λιγότεροι από τις προσφερόμενες θέσεις, οι υπόλοιπες θέσεις παραμένουν κενές.

Σε περίπτωση ισοβαθμίας: Προηγείται ο υποψήφιος του οποίου το πτυχίο προέλευσης περιλαμβάνει περισσότερα συναφή μαθήματα με το πρόγραμμα σπουδών του τμήματος υποδοχής. Αν ο αριθμός των συναφών μαθημάτων είναι ίδιος, διενεργείται κλήρωση (άρθρο 7).

Οι υποψήφιοι με αναπηρία ή ειδικές μαθησιακές δυσκολίες (σύμφωνα με το άρθρο 11) έχουν το δικαίωμα να εξεταστούν προφορικά, υποβάλλοντας σχετικό αίτημα μαζί με την απαραίτητη ιατρική γνωμάτευση κατά την περίοδο των αιτήσεων.

Δικαιολογητικά και διαδικασία αίτησης

Η αίτηση συμμετοχής υποβάλλεται απευθείας στο τμήμα ενδιαφέροντος από 1 έως 15 Νοεμβρίου (άρθρο 10). Τα βασικά δικαιολογητικά που απαιτούνται είναι:

1. Αντίγραφο πτυχίου ή πιστοποιητικό περάτωσης σπουδών.
2. Αντίγραφο αστυνομικής ταυτότητας ή άλλου ισοδύναμου δημόσιου εγγράφου.

Για τους κατόχους πτυχίων εξωτερικού, η απόφαση απαιτεί επίσημη μετάφραση του τίτλου σπουδών, καθώς και υπεύθυνη δήλωση ότι τόσο το ίδρυμα όσο και ο τίτλος είναι εγγεγραμμένα στο μητρώο του άρθρου 304 (ΔΟΑΤΑΠ). Σε περίπτωση πτυχίου μέσω συμφωνίας δικαιόχρησης (franchise), ζητείται επιπλέον βεβαίωση τόπου σπουδών.

Ο τρόπος υποβολής των αιτήσεων διαφέρει από τμήμα σε τμήμα. Ενδεικτικά, η Πληροφορική ΟΠΑ δέχεται αιτήσεις στη Γραμματεία, το τμήμα Φυσικής Πατρών χρησιμοποιεί την ηλεκτρονική πλατφόρμα (eservice) του ιδρύματος, ενώ το ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ δέχεται τις αιτήσεις μέσω email. Επιπλέον, ορισμένα τμήματα ενδέχεται να ζητήσουν συμπληρωματικά έγγραφα, όπως πιστοποιητικό αναλυτικής βαθμολογίας.

Πώς θα βρεις την ανακοίνωση του τμήματος που σε ενδιαφέρει:

• Επισκέψου την ιστοσελίδα του τμήματος και αναζήτησε την ενότητα «Κατατακτήριες» στο μενού «Σπουδές» ή στις «Ανακοινώσεις».
• Εναλλακτικά, αναζήτησε στο Google τους όρους «κατατακτήριες 2026-2027» μαζί με την ονομασία του τμήματος.
• Αν υπάρχουν ασάφειες στην προκήρυξη, επικοινώνησε με τη Γραμματεία του τμήματος πριν από την 1η Νοεμβρίου.

Αν δεν έχεις καταλήξει ακόμη σε συγκεκριμένο τμήμα, μπορείς να εξερευνήσεις όλες τις διαθέσιμες επιλογές στη σελίδα μας με τις σχολές.

Το πρακτικό χρονοδιάγραμμα

• Οκτώβριος: Εντόπισε την προκήρυξη του τμήματος, κατέβασε την εξεταστέα ύλη των 3 μαθημάτων και συγκέντρωσε τα απαραίτητα δικαιολογητικά.
• 1-15 Νοεμβρίου: Υποβολή αιτήσεων (σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζει το εκάστοτε τμήμα).
• Τουλάχιστον 15 ημέρες πριν από τις εξετάσεις: Η Γραμματεία ανακοινώνει το ακριβές πρόγραμμα εξέτασης των μαθημάτων (άρθρο 10).
• 1-20 Δεκεμβρίου: Διεξαγωγή των εξετάσεων.
• Μετά τις εξετάσεις: Τα αποτελέσματα αναρτώνται στην ιστοσελίδα του τμήματος και η Γραμματεία ανακοινώνει τις προθεσμίες εγγραφής των επιτυχόντων (άρθρο 8). Το ΦΕΚ δεν ορίζει ενιαία ημερομηνία έκδοσης αποτελεσμάτων.

Ενδεικτικές προκηρύξεις δημοφιλών τμημάτων

Παρακάτω παρουσιάζουμε τα βασικά στοιχεία από τις επίσημες προκηρύξεις τεσσάρων ενδεικτικών τμημάτων για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027:

Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (ΠΤΔΕ) Πατρών: Το τμήμα έχει πλέον μετονομαστεί σε Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και Κοινωνικής Εργασίας (ν. 4610/2019). Η ύλη των κατατακτηρίων εξετάσεων 2026-2027 έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του τμήματος (σε μορφή αρχείου Word). Δικαίωμα συμμετοχής έχουν κανονικά τόσο οι πτυχιούχοι ΑΕΙ όσο και οι πτυχιούχοι ΤΕΙ (π.χ. Διοίκησης Επιχειρήσεων, βάσει του άρθρου 2). Επειδή το τμήμα εδρεύει στην Πάτρα, το ποσοστό των θέσεων ανέρχεται στο 30% επί των εισακτέων.

ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ (Κομοτηνή): Η ανακοίνωση για το 2026-2027 ορίζει ως εξεταζόμενα μαθήματα τα εξής: Ανατομία, Φυσιολογία και Παιδαγωγικά. Η αίτηση αποστέλλεται ηλεκτρονικά (με email) στο πρωτόκολλο του τμήματος, είτε ψηφιακά υπογεγραμμένη μέσω gov.gr είτε με θεώρηση του γνησίου της υπογραφής. Σημειώνεται ότι η προκήρυξη δεν αναφέρει απαίτηση για ιατρικό πιστοποιητικό ή πρακτικές αθλητικές δοκιμασίες. Περισσότερες πληροφορίες στη σελίδα: Κατατακτήριες ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ.

Κτηνιατρική ΑΠΘ: Η ανακοίνωση μαθημάτων και ύλης 2026-2027 περιλαμβάνει τα εξής μαθήματα: Στοιχεία Ανατομικής, Μοριακή Βιολογία - Γενετική και Στοιχεία Φυσιολογίας. Για τη διαδικασία αίτησης και το πρόγραμμα, μπορείς να συμβουλεύεσαι τη σελίδα κατατακτηρίων του τμήματος.

Κτηνιατρική Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (Καρδίτσα): Σύμφωνα με την 1η ανακοίνωση κατατακτηρίων 2026 (28/04/2026), τα εξεταζόμενα μαθήματα και οι ημερομηνίες εξέτασης είναι: Αρχές Ανατομικής και Φυσιολογίας των Ζώων (8/12), Στοιχεία Βιοστατιστικής (9/12) και Κτηνιατρική Ζωοτεχνία (10/12). Επίσης, το τμήμα έχει εκδώσει διευκρινιστική ανακοίνωση σχετικά με την ύλη της Βιοστατιστικής.

Συχνές ερωτήσεις

Τι αλλάζει φέτος σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο;

Ο βασικός κορμός της διαδικασίας παραμένει ίδιος. Η προηγούμενη Υπουργική Απόφαση (Φ1/192329/Β3/2013, ΦΕΚ Β' 3185/2013) προέβλεπε ήδη εξέταση σε 3 μαθήματα, βάση το 10 ανά μάθημα (και 30 στο σύνολο), αιτήσεις 1-15 Νοεμβρίου, εξετάσεις 1-20 Δεκεμβρίου και ένταξη έως το 5ο εξάμηνο (ή το 7ο για τις εξαετείς σχολές). Η νέα απόφαση καταργεί ρητά την προηγούμενη (άρθρο 14) και επιφέρει τις εξής σημαντικές αλλαγές:

• Αύξηση θέσεων: Από το 12% επί των εισακτέων, το ποσοστό ανεβαίνει στο 15% (με δυνατότητα έως 20%) και φτάνει στο 30% για τα περιφερειακά τμήματα (εκτός Αττικής και Π.Ε. Θεσσαλονίκης).
• Νέοι δικαιούχοι: Προστίθενται οι απόφοιτοι των ΝΠΠΕ (μη κρατικών πανεπιστημίων/παραρτημάτων) καθώς και οι κάτοχοι πιστοποιητικού 120 ECTS.
• Πτυχία εξωτερικού: Το πλαίσιο του 2013 απαιτούσε πράξη αναγνώρισης ισοτιμίας από τον ΔΟΑΤΑΠ. Πλέον αρκεί το ίδρυμα της αλλοδαπής να περιλαμβάνεται στο Εθνικό Μητρώο του άρθρου 304, συνοδευόμενο από επίσημη μετάφραση και υπεύθυνη δήλωση.
• Αρμοδιότητα αποφάσεων: Τα εξεταζόμενα μαθήματα και το εξάμηνο κατάταξης εγκρίνονται πλέον από τη Σύγκλητο του Πανεπιστημίου, έπειτα από εισήγηση του τμήματος (προηγουμένως αποφάσιζε η Συνέλευση του Τμήματος για τα μαθήματα και η Γενική Συνέλευση της Σχολής για το εξάμηνο).
• Όριο φοίτησης και διαγραφές: Όσοι διαγράφηκαν λόγω υπέρβασης της ανώτατης διάρκειας φοίτησης δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής στο ίδιο τμήμα, ενώ για τους επιτυχόντες ο χρόνος της ανώτατης διάρκειας φοίτησης υπολογίζεται πλέον από το εξάμηνο στο οποίο κατατάσσονται.
• Ανακοίνωση προγράμματος: Το πρόγραμμα των εξετάσεων ανακοινώνεται τουλάχιστον 15 ημέρες πριν από την έναρξή τους (αντί για 10 ημέρες που ίσχυε).

Σημειώνεται ότι η δυνατότητα προφορικής εξέτασης για υποψηφίους με αναπηρία και μαθησιακές δυσκολίες δεν αποτελεί νέα ρύθμιση, καθώς είχε ήδη θεσμοθετηθεί με την ΥΑ 92983/Ζ1 (ΦΕΚ Β' 1329/2015).

Πώς καθορίζεται το εξάμηνο κατάταξης και η αναγνώριση μαθημάτων;

Σύμφωνα με το άρθρο 9, το εξάμηνο ένταξης των επιτυχόντων καθορίζεται με απόφαση της Συγκλήτου του ιδρύματος, μετά από εισήγηση της Συνέλευσης του τμήματος. Δεν μπορεί να υπερβαίνει το 5ο εξάμηνο για τα τετραετή και πενταετή προγράμματα σπουδών ή το 7ο εξάμηνο για τα εξαετή. Το ακριβές εξάμηνο αναφέρεται στην προκήρυξη κάθε τμήματος (ή μπορείς να το πληροφορηθείς από τη Γραμματεία).

Όσον αφορά την αναγνώριση μαθημάτων, η Συνέλευση του τμήματος μπορεί να σε απαλλάξει από μαθήματα που έχεις ήδη διδαχθεί και εξεταστεί επιτυχώς στο τμήμα προέλευσής σου, εφόσον το περιεχόμενό τους κριθεί αντίστοιχο βάσει των δικαιολογητικών που θα προσκομίσεις. Παράλληλα, με την ίδια απόφαση, μπορεί να σου ζητηθεί να εξεταστείς σε μαθήματα προηγούμενων εξαμήνων, αν κριθεί ότι δεν τα έχεις διδαχθεί επαρκώς. Σε κάθε περίπτωση, απαλλάσσεσαι αυτοδίκαια από τα τρία μαθήματα στα οποία εξετάστηκες στις κατατακτήριες, εφόσον αυτά αντιστοιχούν σε μαθήματα του προγράμματος σπουδών. Τέλος, η ανώτατη διάρκεια φοίτησης υπολογίζεται με αφετηρία το εξάμηνο κατάταξης.

Πότε ανακοινώνονται τα εξεταζόμενα μαθήματα και η ύλη;

Η Υπουργική Απόφαση ορίζει ως προθεσμία ανάρτησης της ύλης την 30ή Απριλίου κάθε έτους (ενώ ειδικά για την πρώτη χρονιά εφαρμογής δόθηκε παράταση έως τις 31 Μαΐου, σύμφωνα με το άρθρο 13). Επομένως, τα τμήματα έχουν ήδη δημοσιεύσει τα μαθήματα και την εξεταστέα ύλη στις ιστοσελίδες τους.

Έχουν δικαίωμα συμμετοχής οι πτυχιούχοι ΤΕΙ;

Ναι, κανονικά. Οι πτυχιούχοι ΤΕΙ συμπεριλαμβάνονται ρητά στους δικαιούχους του άρθρου 2.

Τι ισχύει για τους κατόχους πτυχίων από πανεπιστήμια του εξωτερικού;

Έχουν κανονικά δικαίωμα συμμετοχής, με την προϋπόθεση ότι το ίδρυμα της αλλοδαπής είναι ενταγμένο στο Εθνικό Μητρώο Αναγνωρισμένων Ιδρυμάτων του ΔΟΑΤΑΠ (άρθρο 304 του ν. 4957/2022). Τα ακριβή δικαιολογητικά εξειδικεύονται στην ανακοίνωση κάθε τμήματος, επομένως καλό είναι να συμβουλευτείς την αντίστοιχη προκήρυξη.

Τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη

Η εξεταστική διαδικασία παραμένει ουσιαστικά η ίδια. Η μεγάλη αλλαγή προς όφελος των υποψηφίων είναι ότι αυξάνονται οι προσφερόμενες θέσεις (ιδιαίτερα στα περιφερειακά πανεπιστήμια), ενώ οι αποφάσεις για το εξάμηνο ένταξης και τις απαλλαγές μαθημάτων λαμβάνονται κεντρικά από το ίδρυμα. Το συνολικό όριο των 30 μονάδων (στα 60) δεν είναι απαγορευτικό, όμως η υποχρεωτική βάση του 10 σε κάθε μάθημα σημαίνει ότι δεν έχεις το περιθώριο να αφήσεις κανένα από τα τρία μαθήματα στην τύχη του. Καθώς απομένουν περίπου επτά εβδομάδες μέχρι τις εξετάσεις, οργάνωσε το διάβασμά σου εστιάζοντας αυστηρά στην ανακοινωμένη ύλη και την προτεινόμενη βιβλιογραφία του τμήματος.

Πηγές

• ΥΑ 43083/Ζ1, ΦΕΚ Β' 2040/08.04.2026 (κείμενο μέσω Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ), Υπουργείο Παιδείας
• ΥΑ Φ1/192329/Β3/2013, ΦΕΚ Β' 3185/2013, Υπουργείο Παιδείας
• ΥΑ 92983/Ζ1, ΦΕΚ Β' 1329/2015, Υπουργείο Παιδείας
• Ανώτατη διάρκεια φοίτησης και διαγραφές φοιτητών, Οδηγός του Πολίτη
• Κατατακτήριες 2026-27, Τμήμα Πληροφορικής, ΟΠΑ
• Ανακοίνωση κατατακτηρίων 2026-2027, Τμήμα Φυσικής, Πανεπιστήμιο Πατρών
• Ύλη κατατακτηρίων 2026-2027, ΤΕΕΚΕ, Πανεπιστήμιο Πατρών
• Κατατακτήριες 2026-2027, ΤΕΦΑΑ, ΔΠΘ
• Μαθήματα και ύλη κατατακτηρίων 2026-2027, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ
• 1η ανακοίνωση κατατακτηρίων 2026, Τμήμα Κτηνιατρικής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας