Δουλειές έως το 2035: τι προσόντα θα ζητά η αγορά εργασίας στην Ελλάδα

Στην ελληνική εκπαίδευση, ο επαγγελματικός προσανατολισμός ξεκινά σχεδόν μονοθεματικά από τα πανεπιστήμια και το μηχανογραφικό. Τα στοιχεία του Cedefop για την αγορά εργασίας δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα.

Σύμφωνα με την έκθεση Skills Forecast 2025 του Cedefop για την Ελλάδα, το 58% των θέσεων εργασίας που θα ανοίξουν στην Ελλάδα έως το 2035 θα απαιτούν μεσαία προσόντα. Παρακάτω, τι λένε τα δεδομένα και τι σημαίνουν για την επιλογή διαδρομής.

Μεσαία προσόντα: 58%, πολύ πάνω από την ΕΕ

Το ποσοστό του 58% διαμορφώνεται περίπου 18 μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ-27. Το υπόλοιπο 42% των θέσεων θα αφορά υψηλά προσόντα.

Και τα χαμηλά προσόντα; Στο συνολικό επίπεδο της πρόβλεψης, ο Cedefop εκτιμά ότι καμία από τις θέσεις που θα ανοίξουν δεν θα ζητά χαμηλά προσόντα. Η διευκρίνιση «στο συνολικό επίπεδο» έχει σημασία: δεν σημαίνει ότι κάθε επάγγελμα χωριστά ακολουθεί την ίδια εικόνα.

Με απλά λόγια, οι περισσότερες θέσεις θα ζητούν μεσαία προσόντα, δηλαδή διαδρομές όπως το ΕΠΑΛ και τα ΣΑΕΚ.

Η απασχόληση σχεδόν δεν μεγαλώνει

Την ίδια στιγμή, η συνολική απασχόληση στη χώρα προβλέπεται ουσιαστικά στάσιμη:

• -0,1% ετησίως για το 2023-2030,
• σταθερή εικόνα για το 2030-2035,
• ενώ στην ΕΕ-27 αναμένεται ρυθμός +0,3 έως +0,4% τον χρόνο.

Πώς ανοίγουν λοιπόν θέσεις, αφού η απασχόληση δεν αυξάνεται; Κατά τον Cedefop, οι περισσότερες ευκαιρίες δεν θα προέλθουν από νέες θέσεις, αλλά από την ανάγκη αντικατάστασης εργαζομένων που συνταξιοδοτούνται ή αλλάζουν επάγγελμα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από την έκθεση: οι ειδικευμένοι εργαζόμενοι στη γεωργία που παράγουν για την αγορά. Οι θέσεις τους συνολικά μειώνονται, αλλά θα έχουν πολλές ευκαιρίες, αποκλειστικά λόγω αντικατάστασης.

Πού θα ανοίξουν οι περισσότερες θέσεις

Τις περισσότερες θέσεις συγκεντρώνουν οι εργαζόμενοι στις υπηρεσίες και οι πωλητές, ακολουθούμενοι από τους επαγγελματίες-επιστήμονες. Πιο αναλυτικά:

Οι τρεις τελευταίες γραμμές είναι μεμονωμένα επαγγέλματα και δεν αθροίζονται με τις δύο ομάδες. Πηγή: Cedefop, Skills Forecast Greece 2025.

Κατά τον Cedefop, κανένα από τα τρία αυτά επαγγέλματα δεν αναμένεται να συρρικνωθεί.

Η έκθεση αναφέρει και άλλα επαγγέλματα με πολλές θέσεις, χωρίς να δίνει ποσοστό: τους ηλεκτρολόγους και τεχνίτες ηλεκτρονικών, καθώς και, στα στοιχειώδη επαγγέλματα, τους καθαριστές και βοηθούς και τους βοηθούς προετοιμασίας τροφίμων (εδώ λόγω αντικατάστασης).

Ποιοι κλάδοι μεγαλώνουν

Σε επίπεδο κλάδων, για το 2023-2035 ο Cedefop προβλέπει:

• Κατασκευές: περίπου +1,1% τον χρόνο, ο ταχύτερος ρυθμός μεταξύ των μεγάλων κλάδων.
• Μεταποίηση: περίπου +0,5% τον χρόνο. Μέσα σε αυτή, τα μηχανήματα και ο εξοπλισμός, τα βασικά μέταλλα, ο ηλεκτρολογικός εξοπλισμός, τα μη μεταλλικά ορυκτά προϊόντα και τα τρόφιμα-ποτά-καπνός προβλέπεται να αυξάνονται κατά 1% τον χρόνο ή και περισσότερο.
• Διανομή και μεταφορές, μη εμπορεύσιμες υπηρεσίες: περίπου +0,3% τον χρόνο.
• Πρωτογενής τομέας και κοινή ωφέλεια: μείωση 3,6-4,2% τον χρόνο, κυρίως λόγω της γεωργίας.

Πού θα λείπουν εργαζόμενοι

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο χρήσιμο εύρημα για όποιον διαλέγει διαδρομή. Ο Cedefop εκτιμά ότι έως το 2035 η προσφορά εργαζομένων με χαμηλά και μεσαία προσόντα θα είναι μικρότερη από όση ζητά η αγορά. Αντίθετα, η προσφορά εργαζομένων με υψηλά προσόντα αναμένεται σε γενικές γραμμές να καλύπτει τη ζήτηση.

Ο λόγος φαίνεται και στο εργατικό δυναμικό: το μερίδιο όσων έχουν χαμηλά προσόντα προβλέπεται να πέσει από 16% το 2022 σε μόλις 5% το 2035. Τα μεσαία προσόντα θα φτάσουν το 53% και τα υψηλά το 43%.

Στον δείκτη ελλείψεων εργατικού δυναμικού, τις υψηλότερες τιμές έχουν οι χειριστές βιομηχανικών εγκαταστάσεων και μηχανημάτων, και ακολουθούν οι εργαζόμενοι στις υπηρεσίες και τις πωλήσεις. Στα ειδικευμένα μη χειρωνακτικά επαγγέλματα, τη μεγαλύτερη έλλειψη εμφανίζουν οι εργαζόμενοι σε προσωπικές υπηρεσίες.

Τι σημαίνει αυτό για την επιλογή διαδρομής

Τα δεδομένα δεν λένε ότι το πανεπιστήμιο «δεν αξίζει». Το 42% των θέσεων θα ζητά υψηλά προσόντα και οι επαγγελματίες-επιστήμονες είναι η δεύτερη μεγαλύτερη ομάδα. Το πανεπιστήμιο είναι ένας δρόμος. Δεν είναι ο μόνος.

Λένε όμως ότι οι περισσότερες θέσεις θα ζητούν μεσαία προσόντα, και ότι εκεί η αγορά αναμένεται να βρίσκει λιγότερους ανθρώπους από όσους χρειάζεται. Αυτές οι διαδρομές δικαιούνται την ίδια τεκμηριωμένη καθοδήγηση με τα τμήματα ΑΕΙ. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε μερικά συγκεκριμένα βήματα:

1. Σύγκριση διαδρομών με τα ίδια κριτήρια. Ένας τομέας ΕΠΑΛ, μια ειδικότητα ΣΑΕΚ και ένα τμήμα ΑΕΙ αξίζει να εξετάζονται δίπλα δίπλα: σε ποια επαγγέλματα οδηγούν, πόσα χρόνια χρειάζονται, τι προσόντα δίνουν. Οι τομείς των ΕΠΑΛ, οι ειδικότητες των ΣΑΕΚ και οι σχολές μπορούν να μπουν στην ίδια λίστα επιλογών.
2. Έλεγχος του επαγγέλματος, όχι μόνο του τίτλου. Μια ειδικότητα που οδηγεί σε ηλεκτρολογικές εργασίες, σε χειρισμό μηχανημάτων ή σε προσωπικές υπηρεσίες συνδέεται με επαγγέλματα που η έκθεση ξεχωρίζει για θέσεις ή ελλείψεις. Οι αναλυτικές σελίδες επαγγελμάτων βοηθούν να γίνει αυτή η σύνδεση.
3. Προσοχή στις ανάγκες αντικατάστασης. Ένας κλάδος που δεν μεγαλώνει δεν είναι απαραίτητα κλειστός. Αν οι εργαζόμενοι σε αυτόν συνταξιοδοτούνται, θα χρειαστούν νέοι.
4. Οι προβλέψεις είναι εικόνα του συνόλου. Δεν εγγυώνται δουλειά σε συγκεκριμένη πόλη ή ειδικότητα. Χρησιμεύουν για να ανοίξει η συζήτηση, όχι για να κλείσει.

Για τους εκπαιδευτικούς και τους συμβούλους, το ερώτημα είναι απλό: πόσο χρόνο αφιερώνεται σήμερα στην ανάδειξη αυτών των επιλογών, σε σχέση με το μηχανογραφικό;

Γι' αυτό και το EduCoach καλύπτει, εκτός από τα προπτυχιακά τμήματα, τους τομείς και τις ειδικότητες των ΕΠΑΛ και τα δημόσια ΣΑΕΚ.

Πηγές

• Skills forecast 2025: Greece, Cedefop, 2025 Skills Forecast.